Gębacz pięknopłetwy
Labidochromis vellicans
Trewavas 1935
- mało popularny gatunek z jeziora Malawi


Andrzej Budziszewski

   Pielęgnice z jeziora Malawi, które kilkanaście lat temu pojawiły się w akwariach, cieszą się u nas stale rosnącą popularnością. Prawie co roku pojawiają się w hodowli nowe gatunki, importowane najczęściej z NRD, a większość z nich szybko zostaje rozmnożona i rozpowszechniona wśród akwarystów. Najczęściej są to roślinożerne gatunki z rodzaju Pseudotropheus, lub drapieżne z rodzaju Haplochromis, rzadziej przedstawiciele innych rodzajów. Stosunkowo rzadko spotykanym w naszych akwariach gatunkiem jest mały, planktonożerny Labidochromis vellicans. Ta niewielka, ładnie ubarwiona i stosunkowo mało agresywna ryba idealnie nadaje się do wielogatunkowego akwarium z pielęgnicami.
    W naturze, w jeziorze Malawi, Labidochromis vellicans zamieszkuje głównie szczeliny przybrzeżnych skał, gdzie żywi się prawie wyłącznie małżoraczkami i larwami ochotkowatyctr, które zbiera z glonów porastających podwodne skały. W Malawi długość ciała tej ryby nie przekracza zwykle 7,5 cm, w akwariach stare samce osiągają 9-11 cm.







Labidochromis vellicans






   Akwarium do hodowli Labidochromis vellicans, podobnie jak dla innych ryb pielęgnicowatych z jeziora Malawi, powinno być dość duże, minimum 80-120 litrów, z dużą ilością kryjówek wśród kamieni i korzeni. Gatunek ten, podobnie jak pokrewne L. caeruleus i L. fryeri nie niszczy roślin. Woda powinna być twarda o pH 7,5-8,5, częściowo odświeżana co dwa, trzy tygodnie.
    Ciało gębacza pięknopłetwego jest stosunkowo delikatne, wąskie, przystosowane do szybkich ruchów i gwałtownych zwrotów. Głowa dość duża, z bardzo dużymi oczami, pysk wąski, szczęki są uzbrojone w długie, zakrzywione, stożkowate zęby. Wierzchołki zębów są brązowe i tworzą jakby rodzaj kleszczy, służących do chwytania i zrywania z glonów żywego pokarmu.
    Ubarwienie obu płci jest dość podobne, u samca znacznie intensywniejsze, zwłaszcza w czasie tarła; pysk, pokrywy skrzelowe i gardło są błyszczące - jasnoniebieskie, ciało oliwkowo-brązowe z niebieskawym połyskiem, na ciele 4-6 ciemnych, poprzecznych pasów. Płetwa grzbietowa błękitna z jaśniejszym, żółto-błękitnym pasem, zwężającym się ku tyłowi, płetwa odbytowa jasnoniebieska, dolny jej brzeg ciemniejszy, z wyraźną żółtą plamą, pierwsze promienie płetw brzusznych intensywnie biało-niebieskie. Ciało samicy jest brązowo-szare z leciutkim, błękitnym połyskiem, płetwy grzbietowa i ogonowa ciemne, z wąską, rudą obwódką, płetwa odbytowa ciemnoszara u nasady, dalej brązowo-ruda. W trakcie tarła i bezpośrednio przed nim u samicy wyraźna 2-4 mm, tępa brodawka odbytowa. Po tarle barwy osobników obu płci są znacznie mniej jaskrawe. W trakcie przygotowania do tarła, samiec przygotowuje w piasku zagłębienie o średnicy 7-10 cm, głębokości do 2 cm, najczęściej między większymi kamieniami (czasem tarło odbywa się nad kamieniem lub w obszernej kryjówce skalnej). Od tak przygotowanego ,"gniazda" samiec odpędza inne ryby. W trakcie tarła ryby krążą wokół siebie, samica co chwilę uderza lekko pyskiem w bok samca, w trakcie tego samiec lekko drży, płetwy ma napięte, często dotyka brzuchem dna. W czasie takich obrotów samica składa na piasek 1 do 3 ziaren ikry o średnicy 2-3 mm i bierze je kolejno do pyska. Co 2-3 złożenia ryby odpoczywają, często odpływając od gniazda do kryjówki. Samo tarło trwa od 25 do 90 minut, w zależności czy ryby mają spokój, czy przeszkadzają im inni mieszkańcy akwarium. Po skończonym tarle samica stara się ukryć w jakimś spokojnym miejscu, najczęściej między kamieniami. Po 3-4 dniach przenosimy ją do osobnego akwarium, gdzie zwykle po 12-16 dniach młode opuszczają pysk samicy. Karmimy je głównie drobnymi rozwielitkami, potem larwami komarów. Dorosłe w ogólnym akwarium przyjmują rozmaity pokarm, najchętniej jednak jedzą rozwielitki i larwy owadów wodnych. Dojrzewają zwykle w wieku 9-12 miesięcy, czasem znacznie wcześniej.
    W akwariach zdarzają się przypadki krzyżówek pomiędzy Labidochromis vellicansa innymi gatunkami pielęgnic zjeziora Malawi, np. wZOO w Krakowie - Pseudotropheus zebra.

Literatura
Fryer G., !ies T. D. - The Cichlid Fishes of >.be Great LakeS of Africa Their Biology and Evofution, Nowy Jork 1972 F.F.W. P.S. 680

Recenzował: dr Henryk Jakubowski